کتاب "احساسات آینده:چگونه با هوش مصنوعی زندگیمان را تغییر دهیم"، نوشته اوا وبر از سوی نشر اطراف منتشرمیشود.
انتشار کتابی جدید درباره تأثیر هوش مصنوعی عاطفی بر زندگی بشر
بررسی چالشهای فلسفی و اجتماعی رایانش احساسی
به زودی شاهد انتشار ترجمه فارسی کتاب «احساسات آینده: چگونه با هوش مصنوعی عاطفی زندگیمان را تغییر دهیم» اثر اوا وبر-گوسکار، با ترجمه ستاره نوتاج، توسط انتشارات اطراف خواهیم بود.
در عصری که مدلهای زبانی بزرگ مانند چتجیپیتی توجهات عمومی را به خود جلب کردهاند، این سیستمها نه تنها توانایی تولید متن و پاسخگویی دارند بلکه قادر به تعاملات عمیقتر نیز هستند. این پیشرفتها واکنشهای متفاوتی را برانگیخته است؛ از سرگرمی و کنجکاوی گرفته تا نگرانیهای جدی درباره تقلب و جایگزینی مشاغل.
اما فراتر از این مباحث، پرسشهای عمیقتری مطرح میشوند که مستقیماً با احساسات ما گره خوردهاند: این ماشینها چگونه میتوانند ما را تحت تأثیر قرار دهند یا خشمگین سازند؟ آیا آنها قادر به درک احساسات ما هستند؟ و مهمتر از آن، آیا خود این سامانهها دارای حس و عاطفهاند؟
تمرکز بر رایانش احساسی
کتاب اوا وبر-گوسکار دقیقاً به دنبال پاسخگویی به همین معضلات است و موضوع محوری آن را «رایانش احساسی» قرار داده است. این فیلسوف استدلال میکند که رایانش احساسی اکنون بخش مهمی از زندگی روزمره ما را تشکیل میدهد و انتظار میرود در آینده این نفوذ گسترش یابد.
بنابراین، ضرورت ایجاب میکند که جامعه در همین مقطع زمانی، گفتوگویی جدی را آغاز کند تا مشخص شود استفاده از این فناوری در چه زمینههایی قابل قبول یا حداقل موجه است و چگونه باید در هر مورد خاص، چارچوبهای طراحی و تنظیم آن را مشخص کرد.
فراتر از سوءاستفادههای فنی
هدف اصلی این بحث، صرفاً محدود کردن سوءاستفادههای احتمالی مانند تقلب نیست. بلکه تمرکز بر پرسشهای بنیادینتر است؛ از جمله بازتعریف خودشناسی، خودمختاری، ماهیت صمیمیت و روابط اجتماعی، ارزش حریم خصوصی، و نحوه مواجهه با احساسات در سطوح فردی، عمومی و سیاسی. همچنین، این کتاب ما را وادار میکند تا جایگاه خود را نه فقط به عنوان یک «حیوان عقلورز»، بلکه به عنوان یک «حیوان عاطفهورز» در میان ماشینها و سایر موجودات بازنگری کنیم.
ابهام در مفهوم «هوش»
نویسنده تأکید میکند که در بحث پیرامون هوش مصنوعی، نباید دچار سوءتفاهم در مورد واژه «هوش» شویم. تعریفی که معمولاً از هوش در مورد انسانها و برخی حیوانات پیشرفته به کار میرود، بر موجوداتی با آگاهی و درک احساساتی (مانند لذت و درد) دلالت دارد. استفاده متداول از این مفهوم در مورد ماشینها، اغلب تصویری غیرواقعی از تواناییهای واقعی «هوش مصنوعی» ارائه میدهد.
کاربردهای روزمره و مرزهای اخلاقی
فناوریهای یادگیری ماشین اکنون برای ثبت، شبیهسازی عواطف و تحریک هدفمند پدیدههای مرتبط به کار میروند. وبر-گوسکار در اثر خود، روشهای گوناگون رایانش احساسی را بررسی کرده و با تمرکز بر نمونههایی از زندگی روزمره (و نه صرفاً حوزههای تخصصی مانند پزشکی)، خواننده را به تأمل وامیدارد.
این کتاب انگیزههایی برای بحث فراهم میآورد و خواننده را با سؤالاتی اساسی روبهرو میسازد:
- با سنجش احساساتمان به صورت ماشینی، واقعاً چه چیزی را درک میکنیم؟ چه چیزی به دست میآوریم و چه چیزی را از دست میدهیم؟
- اگر احساسات ما از بیرون قابل درک خودکار باشند، چگونه میتوانیم از این بخش حیاتی حریم خصوصی خود محافظت کنیم؟
- آیا افرادی که به طور مداوم با چتباتهای اجتماعی تعامل عاطفی برقرار میکنند، صرفاً در توهم هستند، یا گونههای جدیدی از روابط در حال شکلگیری است؟
در نهایت، این اثر بر ضرورت تعیین مرزها در توسعه و کاربرد سیستمهای هوش مصنوعی عاطفی تأکید میکند. جامعه باید به تفاهم مشترکی دست یابد که در پرتو پیشرفت سریع فناوری، آینده مطلوب ما چگونه خواهد بود؛ و درک ما از احساسات، تحت تأثیر نوری که رایانش احساسی بر آن میتاباند، چگونه باید متحول شود.