علامه امینی محو در شخصیت امام علی(ع) بود. کسی که چنین ویژگیای داشت، میتواند اهل استدلال نباشد؟
روایتی نوین از مجاهدت علامه امینی؛ تلاشی برای تبیین «الغدیر» برای نسل امروز
ستایش بزرگان از مقام علامه امینی
شخصیت علمی و فکری عبدالحسین امینی، مشهور به علامه امینی، همواره مورد تجلیل برجستگان بوده است. سید ابوالحسن اصفهانی ایشان را «قهرمان جنبش فکری اسلامی و پرچمدار ادب و دانش» نامیده و مرحوم سیدجعفر شهیدی، ایشان را مصداق آیه شریفه «یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ یَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ» دانسته است.
اثر جاودانه «الغدیر»
این مجتهد، نسخهشناس و پژوهشگر، با وجود سوابق متعدد در معارف اسلامی، بیشتر با اثر عظیم خود، «الغدیر»، در اذهان عمومی ماندگار شده است. هدف اصلی این مجموعه، اثبات ولایت بلافصل علی بن ابیطالب(ع) پس از پیامبر اسلام(ص) بود و این اثر مورد تحسین گسترده علمای شیعه و سنی قرار گرفت.
در کتاب «الغدیر»، نویسنده به استناد دقیق پرداخته است؛ وی نام 110 تن از صحابه و 84 نفر از تابعین پیامبر را ذکر میکند که حدیث غدیر را نقل کردهاند. همچنین، 360 راوی این حدیث از قرون دوم تا چهاردهم هجری قمری فهرست شده و در پایان، اشعار شاعران مختلف پیرامون این واقعه گردآوری شده است.
سفرها و تلاشهای بیوقفه برای تدوین
تألیف این اثر، در دورانی که دسترسی به منابع دشوار بود، نیازمند تلاشی مضاعف بود. علامه امینی برای گردآوری مطالب، سفرهای متعددی به کتابخانههای کشورهای مختلفی چون عراق، مصر، هند، پاکستان و مغرب انجام داد. ایشان خود اظهار داشتهاند که برای اتمام «الغدیر»، 10 هزار کتاب را از ابتدا تا انتها مطالعه کرده و به 100 هزار کتاب مراجعات مکرر داشتهاند.
روایت جدید برای نسل جوان: «با غدیر و الغدیر»
با وجود اهمیت شخصیت علامه امینی و مجاهدت علمی ایشان، کمتر اثری به زبان هنری و ادبی برای نسل جدید این تلاش را بازگو کرده است. در همین راستا، حجتالاسلام و المسلمین غلامرضا حیدری ابهری، نویسنده حوزه کودک و نوجوان، با انتشار کتاب «با غدیر و الغدیر»، کوشیده است تا در قالبی نوین و ساختاری مبتنی بر مصاحبه با علامه امینی، به پرسشهای محوری نوجوان امروزی درباره واقعه غدیر، شخصیت امام علی(ع) و کتاب «الغدیر» پاسخ دهد.
انتخاب محوریت علامه امینی و ساختار مصاحبهای
حیدری ابهری در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، در خصوص چرایی انتخاب علامه امینی و ساختار کتاب توضیح داد: «تلاش کردم محورهای مختلف غدیر، از مباحث کلامی تا شخصیت علامه و حدیث غدیر را در قالب پرسش و پاسخ و مصاحبه با خود علامه برای مخاطب نوجوان ارائه دهم تا او بتواند در یک اثر واحد، مجموع اطلاعات پراکنده را کسب کند.» وی افزود که این ساختار مصاحبهای، به دلیل استدلالهای مستدل علامه، از پراکندهگویی پرهیز کرده و تنها مطالب مرتبط با غدیر را پوشش میدهد.
بازخورد و اهمیت پیوند غدیر با زندگی معاصر
این نویسنده اذعان داشت که به دلیل مشغله کاری، فرصت چندانی برای بررسی بازخوردها نداشته، اما ساختار مصاحبهای و پاراگرافهای کوتاه، خوانش کتاب را برای نوجوان تسهیل میکند. نکته مهم دیگر در این اثر، تلاش برای ایجاد پیوند میان واقعه غدیر و زندگی امروز است. این کتاب به پرسشهایی نظیر «اگر غدیر صرفاً تاریخی است، برای اکنون ما چه دارد؟» و «آیا مسئله وحدت اسلامی، غدیر را شامل میشود؟» میپردازد.
اهمیت روششناسی علامه امینی در «الغدیر»
حیدری ابهری در تبیین اهمیت کار علامه امینی، به روش ایشان اشاره کرد: «کتاب الغدیر در دورانی نوشته شد که فضای تندی حاکم بود و وهابیت به تحریک اختلافات دامن میزد. علامه امینی در این فضا، به جای تقابل، برهان و استدلال ارائه کرد، تا جایی که علمای اهل سنت نیز واکنش مثبت نشان دادند.»
«کار ایشان این پیام را داشت که باید از اتهامزنی دست برداشت و فضا را به سمت قلم و کتاب سوق داد. روش استدلالی برگرفته از قرآن ایشان، در دورانی که مرگ فضای علمی و استدلالی منجر به ریشهدواندن افراطیگری میشود، باید با صدای بلند ترویج گردد.»
وی افزود که این اثر به طور ضمنی به موضوع رهبری جهان اسلام نیز میپردازد و نمیتوان در بحث بیداری اسلامی، از موضوع غدیر غافل بود.
استدلال و تبعیت از مکتب اهل بیت(ع)
در پاسخ به این پرسش که چگونه علامه توانست با موضوعی چالشی مانند غدیر، وحدت اسلامی را حفظ کند، نویسنده پاسخ داد: «علامه امینی خود را شاگرد مکتب اهل بیت(ع) میدید و محو شخصیت امام علی(ع) بود. این عمق ارادت است که او را به مسیر استدلال سوق میدهد.» وی با اشاره به سیره امام علی(ع) در نهجالبلاغه که همواره برای توصیههای خود دلیل میآورد، بیان کرد که «علو همت» علامه در کنار حرارت وجودی امام(ع) به کلمات او اعتبار بخشید.
علو همت و استمرار در مسیر تحقیق
حیدری ابهری در پایان، به نکتهای تأملبرانگیز در سبک زندگی علامه امینی اشاره کرد: «زمانی که ایشان کاری را آغاز میکرد، با تمام وجود همراه آن میشد.» وی خاطرهای نقل کرد که علامه پس از مدتها جستجو برای یک کتاب، در سفری به کربلا، آن کتاب را به طور اتفاقی در جعبهای یافت. این نویسنده نتیجه گرفت که در روزگاری که حمایتهای مالی و تبلیغاتی وجود دارد، ارادهای مانند علامه امینی برای رفتن به کتابخانههای دوردست (مانند هند) و مطالعه تا صبح، وجود ندارد. این «علو همت» بود که ایشان را به امام(ع) نزدیک کرد و به کلامش قدرت بخشید.
منبع: از عراق تا هند؛ مردی که 10 هزار کتاب را برای اثبات یک حقیقت خواند
دیدگاههای کاربران