احمدجو از غدیر در «سلمان فارسی»، سختیهای میرباقری و راز ماندگاری این پروژه پرده برداشت.
امرالله احمدجو: غدیر خم نقطه اوج امیدبخش در روایت «سلمان فارسی»
ردپای ماندگار هنرمندی که با کمیت سنجیده نمیشود
برخی هنرمندان، ارزش خود را نه با تعداد آثارشان، بلکه با عمق تأثیری که بر فرهنگ و حافظه جمعی میگذارند، تعریف میکنند. امرالله احمدجو، نویسنده و کارگردان صاحبسبک، از این دست هنرمندان است. او با خلق آثاری چون «روزی روزگاری»، «پشت کوههای بلند» و «تفنگ سرپر»، توانست روایتهایی اصیل از هویت و اخلاق ایرانی را جاودانه سازد؛ آثاری که پس از گذشت سالها همچنان طراوت خود را حفظ کردهاند.
از سرگیری تولید «سلمان فارسی» و حرکت به سوی حجاز
احمدجو این روزها در مقام نویسنده و دستیار اول داوود میرباقری، در یکی از عظیمترین پروژههای تاریخ تلویزیون ایران، یعنی سریال «سلمان فارسی»، حضوری فعال دارد. این پروژه که به دلیل وقفه ناشی از شرایط اخیر، تولید آن به تعویق افتاده بود، مجدداً آغاز شده و گروه سازنده در حال آمادهسازی برای عبور از فصل ایران و ورود به مرحله تصویربرداری فصل حجاز است.
احمدجو تأیید کرد که وقفهای دو تا سه ماهه در روند کار ایجاد شد، اما اکنون تولید به روال عادی بازگشته و همه چیز طبق برنامه پیش میرود.
اهمیت واقعه غدیر در پایانبندی سریال
نکته محوری در گفتوگوی اخیر احمدجو، تمرکز بر واقعه تاریخی غدیر خم در سریال «سلمان فارسی» بود. وی معتقد است که این واقعه نه تنها اوج پیوند سلمان با پیامبر اکرم (ص) و امیرالمؤمنین (ع) را نشان میدهد، بلکه میتواند پایانی باشکوه، امیدآفرین و غیرتلخ برای فصل روایت زندگی این صحابی بزرگ باشد و مخاطبان را به یکی از بزنگاههای کلیدی تاریخ اسلام رهنمون سازد.
احمدجو در این مصاحبه به بررسی روند ازسرگیری تولید، ظرفیتهای دراماتیک غدیر، جایگاه سلمان در تاریخ، چالشهای ساخت پروژههای تاریخی و ارتباط هویت ایرانی و اسلامی در مدیومهای نمایشی پرداخت.
سلمان: جستوجوگری که آسایش را فدای حقیقت کرد
احمدجو در تشریح شخصیت سلمان فارسی اظهار داشت که او نماینده ایرانیانی بود که اسلام ناب را کشف کردند. سلمان که از خانوادهای متمول و بانفوذ برخاسته بود، میتوانست زندگی مرفهی داشته باشد، اما دغدغه اصلی او حقیقت و ایمان بود.
سلمان با ذهنی کنجکاو، خرافهزدایی از آموزههای دینی را آغاز کرد و ابتدا مسیحیت را پذیرفت. اما حتی در این مسیر نیز نگاه نقادانه خود را حفظ کرد و به دلیل انتقاد از تجملات کلیسا، مسیر حقیقتجویی را ادامه داد. او در جستجوی «سوشیانت» (منجی موعود در آیین زرتشت) بود و سرانجام با شنیدن خبر ظهور پیامبری در حجاز که سخنانش اصیل بود، راهی آن دیار شد.
یکی از جذابترین جنبهها برای سلمان، شعار برابری و برادری در اسلام بود؛ مفهومی که در ایران آن زمان که جامعهای به شدت طبقاتی بود و دسترسی به آموزش برای طبقات پایین ممنوع بود، بسیار امیدبخش تلقی میشد.
چرا غدیر نقطه پایان مناسبی است؟
احمدجو تأکید کرد که انتخاب غدیر برای پایان روایت، به دلیل پیوند عمیق سلمان با ائمه (ع) و میل به پایان دادن به داستان با یک رویداد امیدبخش است. با این حال، او اشاره کرد که ما در حال روایت «قصه سلمان» هستیم، نه صرفاً تاریخ خشک او؛ این بدان معناست که روایت هنری و تخیل برای تقویت مفاهیم جایگاهی خواهد داشت، مشابه آنچه در تعزیه دیده میشود.
وی افزود که تاریخ درباره سلمان بسیار مختصر سخن گفته است، در حالی که ظرفیت قصه او گسترده است. این مجموعه در سه بخش و حدود ۱۰۰ قسمت طراحی شده و تاکنون بخش قابل توجهی از آن تصویربرداری شده است.
ظرفیتهای دراماتیک غدیر و جایگاه امیرالمؤمنین (ع)
در پاسخ به اینکه چرا واقعه غدیر تاکنون سوژه آثار مستقل نمایشی نشده، احمدجو اذعان داشت که نمونه شاخص مستقلی سراغ ندارد و تنها سریال «امام علی (ع)» میرباقری به این فضا نزدیک شده است. او معتقد است که جذابیت یک واقعه تاریخی به نحوه پرداخت فیلمساز بستگی دارد.
احمدجو درباره امیرالمؤمنین (ع) گفت که ایشان وجوه متعددی دارند و اگر قرار بود مستقلاً درباره غدیر کار کند، بر وجه شاعرانه ایشان تمرکز میکرد که کمتر دیده شده است. او همچنین اشاره کرد که حضرت علی (ع) نقطه مشترک همه مسلمانان هستند و در فرهنگ ایرانی، نفوذ کلماتی چون «یا علی» بیبدیل است.
موانع تولید آثار تاریخی و مذهبی
احمدجو دلایل عدم ساخت بسیاری از پروژههای بزرگ تاریخی را چندوجهی دانست. او تأکید کرد که سلیقه و آگاهی تصمیمگیرندگان، مصلحتاندیشیهای مقطعی و عدم آشنایی برخی شوراها با اقتضائات درام، موانعی جدی هستند. وی انتقاد کرد که گاهی مصوبکنندگان فاقد تخصص لازم در تحلیل فیلمنامه هستند و قضاوتهای نادرستی اعمال میکنند.
«سلمان فارسی» نمونهای است که بیش از ۳۰ سال پیش بسیاری به آن میخندیدند، اما پافشاری داوود میرباقری بر این طرح، نشان داد که زمانبندی و اراده قوی، در کنار کیفیت فیلمنامه، برای به ثمر نشستن پروژههای عظیم حیاتی است.
احمدجو همچنین اشاره کرد که پروژه «سلمان فارسی» با وجود سختیهای شخصی میرباقری (از دست دادن برادر و همسر و عمل جراحی قلب)، به دلیل عشق و تمرکز سازنده، متوقف نشد و این پروژه حاصل بلوغ حرفهای میرباقری پس از تجربیاتی چون «مختارنامه» است.
سلمان؛ نماد هویت ایرانی در تمدن اسلامی
احمدجو تأکید کرد که سریال «سلمان فارسی» پیوند هویت ایرانی و فرهنگ اسلامی را به تصویر میکشد و سلمان، تنها ایرانی شناخته شده در میان اصحاب پیامبر (ص)، نماد سهم ایرانیان در گسترش اسلام است. او ابراز امیدواری کرد که مخاطب با همراهی این شخصیت، به ایرانی بودن خود افتخار کند.
در پایان، احمدجو درباره دغدغههای معاصر، اگرچه ساخت اثری درباره آنها را در برنامه ندارد، اما آرزو کرد که فیلمسازان بیشتر به موضوع عدالت اجتماعی بپردازند و هنرمندان آینهای در برابر مسئولان بگیرند تا مشکلات معیشتی و گرانی افسارگسیخته جامعه مورد توجه قرار گیرد.
دیدگاههای کاربران